Fotografia 1a i b. Kurz i osadzone resztki w stali węglowej po oczyszczeniu strumieniowo-ściernym: (a) osad gruzu z żużli pomiedziowych; (b) połamane pozostałości żużla pomiedziowego. (Fot. Muehlhan AG, Hamburg).
Przygotowanie powierzchni pod powłoki, część V – o cząstkach pyłu i osadzonych ziarnach ścierniw w powierzchni oczyszczanej strumieniowo-ściernie
Pył i osadzone w podłożu resztki materiału ściernego są powszechnymi zanieczyszczeniami powierzchni powstającymi podczas obróbki strumieniowo-ściernej oraz pylenia przemysłowego, spalania węgla i kurzu ulicznego. Unikanie takich zanieczyszczeń jest kluczowe w operacjach czyszczenia strumieniowo-ściernego.
Zjawisko to jest opisane w normie PN EN ISO 8502-3. Pył jest luźno rozrzucony, natomiast osadzone cząsteczki rozbitych ścierniw są mocno zakotwiczone (wbite, ang. embedded) w powierzchnię oczyszczaną. Mogą rozdzielać nakładane powłoki ochronne od podłoża. Badania wykazały, że zjawisko to dotyczy zwłaszcza większych cząstek ściernych, jeśli zostały one pozostawione na powierzchniach, a następnie pomalowane lub metalizowane natryskowo. Jeśli cząstki ścierne są w znacznym stopniu zanieczyszczone solami rozpuszczalnymi, mogą spowodować rdzewienie podłoża i powstawanie pęcherzy w powłoce lakierowej. Może się to zdarzyć nawet przy niewielkich ilościach drobnego pyłu.
Analizę zanieczyszczeń pyłowych na powierzchniach substratów można przeprowadzić stosując następujące metody badawcze: mikroskopem optycznym; elektronowym mikroskopem skaningowym SEM; elektronowym mikroskopem skaningowym SEM z rozproszeniem wstecznym; wykresami EDXA z obrazowania SEM.
Fotografia 2. Obraz SEM z polerowanego przekroju stalowego podłoża oczyszczonego metodą suchą obróbką strumieniowo-ścierną. Zwraca uwagę kumulacja szczątków (debris) żużla pomiedziowego w wyrobiskach (zdjęcia: Muehlhan AG, Hamburg).
Modyfikacja podłoży metalowych z powodu resztek materiału ściernego następuje dzięki dwóm efektom. Pierwszym jest osadzenie poszczególnych zanieczyszczeń w podłożu. Ten przypadek przedstawiono na fotografii 1a i 2. Można na nich rozpoznać duży fragment żużla pomiedziowego, który jest zablokowany w konstrukcji stalowej. Drugim efektem jest powstawanie luźno przylegającej warstwy pyłu składającej się nie tylko z resztek materiału ściernego, ale również z zeskrawanego materiału podłoża. Przykład taki przedstawiono na fotografii 1b.
Stopień zabrudzenia pyłem można ocenić stosując metodę taśmy klejącej zgodnie z normą PN EN ISO 8502-3. Kurz można też ocenić na podstawie wielkości i liczby cząstek.
Klasy wielkości zapylenia podano w tabeli 1, natomiast klasy liczb rzeczywistych pokazano na rysunku 1. Tę procedurę można też wykorzystać do wykrywania resztek luźno przylegających do podłoża. Osadzone fragmenty ścierne nie mogą być jednak tak ocenione. Klasy pyłów są rzadko określane w arkuszach danych. Wymagania są raczej jakościowe.
Niektóre rodzaje farb są wyjątkowo wrażliwe na zapylone podłoża i wrażliwe systemy nie działają w spójny sposób przy niskich obciążeniach, jeśli testować je pod kątem przyczepności za pomocą metody odrywowej. Podkłady na bazie cynku są raczej niewrażliwe na kurz na podłożach stalowych. Podczas testów odrywowych powłoka ulegała uszkodzeniu na granicy między podkładem a powłoką nawierzchniową, to znaczy, że przyczepność do zakurzonego podłoża była lepsza niż przyczepność międzywarstwowa dla tego rodzaju powłoki.
Komentarze (0)